Наадмын түүх

Их эзэнт гүрний цэргийн сургуулилтаас ЮНЕСКО-д бүртгэлтэй үндэсний их баяр хүртэл — гурван наадгайн найман зуун жил.

Procession at the Naadam opening ceremony
Bernard Gagnon · Wikimedia Commons — Naadam 2023, Ulan Bator 03 · CC0
1206
Их Монгол улсын хуралдайг гурван наадгай дагалдаж эхэлсэн
1921
наадам 7 сарын 11-нд тогтмолжсон
2010
ЮНЕСКО-гийн биет бус өвд бүртгэгдсэн

Наадам Монголын эзэнт гүрний цэргийн уламжлалаас үүсэлтэй. Жанжид дайчдаа тал нутгийн цэрэг хүн бүрд зайлшгүй гурван эрдмээр шалгаж сонгодог байв: бөхийн хүч, тэнцвэр; холын замын уналга; нум сумны мэргэн харваа. «Эрийн гурван наадам» хэмээх эдгээр зохион байгуулалттай тэмцээн олон зууны турш төрийн их хурал, найр хурим, тахилга шүтлэгийг дагалдаж иржээ.

XVII зуунаас XX зууны эх хүртэлх Манжийн эрхшээлийн үед их цуглаанууд хязгаарлагдсан ч монголчууд наадгайгаа уул овоо тахих орон нутгийн бага наадмуудаар хадгалан үлдээв. 1921 оны Ардын хувьсгалаар тусгаар тогтнол сэргэсний дараа наадмыг хувьсгалын ойн өдөр — 7 сарын 11-нд тогтмолжуулж, өнөөгийн үндэсний их баяр болгожээ.

Орчин үеийн үндэсний наадам жил бүрийн 7 сарын 11–13-нд Улаанбаатарт болж, Үндэсний төв цэнгэлдэхэд Есөн хөлт цагаан тугийг залах ёслолоор нээгддэг. 2010 онд ЮНЕСКО наадмыг Хүн төрөлхтний биет бус соёлын өвийн төлөөллийн жагсаалтад бүртгэхдээ гурван наадгайгаас гадна уртын дуу, хөөмий, бие биелгээ, морин хуурыг хамтад нь үнэлсэн юм.

Наадам бол жуулчдад зориулж найруулсан үзүүлбэр биш — аймаг, сум бүрд тэмдэглэдэг, монголчуудын өөрсдийнх нь төрт ёс, нүүдэлчин ахуйн баяр. Яг энэ чанар нь түүнийг үзэхээр аялахад үнэ цэнэтэй болгодог.

Үргэлжлүүлэн унших

Аяллаа төлөвлөж байна уу?

Discover Mongolia Travel нээлтийн ёслолын суудал баталгаажсан наадмын багц бүрдүүлдэг. Огноогоо бидэнд хэлээрэй.